Skip Navigation Linksصفحه نخست > خدمات > تیروئید: تست جذب ید (RAIU) و درمان با ید رادیواکتیو

تیروئید

تیروئید، غده‌ایست که در جلوی گردن شما و زیر حنجرۀ ‌تان قرار دارد. یک تیروئید سالم تقریباً به اندازۀ یک سکۀ کوچک است. معمولاً وجودش از روی پوست قابل تشخیص نیست. تیروئید دو بخش (لوب) دارد. یک بافت ظریف (ایسم ‌ Isthmus) این لوب‌ها را از یکدیگر مجزا می‌سازد.

تیروئید هورمون‌های خاصی تولید می‌کند:

• هورمون تیروئید: هورمون تیروئید توسط سلول‌های فولیکولی تیروئید تولید می‌شود که تنظیم شدت فعالیت سلول های بدن را بر عهده دارد. این هورمون بر ضربان قلب، فشار خون، دما و وزن بدن مؤثر است.

• كلسي‌تونين (Calcitonin): كلسي‌تونين توسط سلول‌های سی (C) موجود در تیروئید تولید می‌شود. این هورمون نقش کوچکی در حفظ میزان مناسب كلسيم بدن ایفا می‌کند.

بیمارهای تیروئید :

• خوش خیم: پرکاری ( گواتر سمی ) تیروئید، کم کاری تیروئید ، التهاب تیروئید (تیروئیدیت) ، انواع گواترهای ساده ، انواع ندولهای (گره های ) خو ش خیم،

• بدخیم : انواع سرطانهای تیروئید که ممکن است به صورت گره های تیروئید یا غدد لنفاوی گردنی بزرگ شده تظاهر نمایند.

• پرکاری تیروئید: یک بیماری خوش خیم تیروئید که در آن تیرویئد پرکار شده ، سطح هورمونهای تیروئید در خون بالا می رود. علائم آن : کاهش وزن، طپش قلب، احساس گرما ، لرزش دستها، تعریق و........

چرا باید پرکاری تیروئید درمان شود؟

• اگر به شما گفته شده دچار تیرتوکسیکوز هستید، منظور این است که غده تیروئید شما فعالیت بیش از اندازه دارد و در صورتی که به درستی درمان نشوید، ممکن است در آینده به سلامتی تان آسیب زند.

• یکی از درمانهایی که برای پرکاری تیروئید به کار می رود در مان با ید رادیو اکتیو می باشد.

درمان با ید رادیواکتیو به چه معناست؟

• غده تیروئید مقدار زیادی ید برداشت می کند ، پس با دادن ید رادیواکتیو ، مقدار زیادی از آن در تیروئید جمع شده و بافت تیروئید را تحت تابش قرار می دهد.

ید رادیواکتیو اضافی به کجا می رود؟

• باقیمانده ید که توسط غده تیروئید جذب نشده، از طریق ادرار از بدن خارج می شود.

تکلیف قرص هایی که هم اکنون به تجویز پزشک استفاده می کنم چه خواهد شد؟

• اگر برای درمان پرکاری تیروئید به تجویز پزشک از داروهایی استفاده می کنید، توصیه معمولا این است که آن ها را چند روز پیش از شروع درمان با ید رادیواکتیو قطع کنید. به علاوه توصیه می شود لااقل به مدت دو روز از خوردن ماهی یا غذاهای دریایی دیگر خودداری کنید.

چه خطری برای خانواده ام دارد؟

• هیچ، اما لطفا به دقت به توصیه های پزشک توجه کنید. کافی است سایر اعضای خانواده را در معرض پرتوهای غیرضروری قرار ندهید.

آیا باید پس از درمان با ید رادیواکتیو برای پرکاری تیروئید به پزشک مراجعه کنم؟

• بله. چند هفته پس از درمان باید به پزشک مراجعه کنید و آزمایش خون انجام دهید. هدف آن است که معلوم شود غده تیروئید شما به درمان پاسخ داده یا خیر.

درمان با ید رادیواکتیو چگونه صورت می گیرد؟

• طبق همهنگی انجام شده و آمادگی های لازم ، ممکن است پزشک ابتدا میزان درصد جذب ید را در تیروئید با تست جذب ید بسنجد و سپس ید رادیو اکتیو که خوراکی بوده و باید به کمک آب خورده شود، به شما داده خواهد شد.

• میزان ید رادیواکتیو تجویز شده بسته به مورد متفاوت است و این به عهده پزشک است که تصمیم بگیرد به چه میزان ید رادیو اکتیو نیاز دارید.

پس از آن باید به چه نکاتی توجه کنم؟

• اولا عارضه ای برای اطرافیان ندارد ، ولی به هر حال نکات زیر را رعایت نمایید تا افراد دیگر به ویژه کودکان و خانم های حامله در معرض اشعه کمتری قرار گیرند. راحت ترین راه برای کاستن از میزان تابش اشعه به دیگران، کم کردن زمان تماس با آن هاست. به عنوان مثال، از نشستن غیرضروری در کنار دیگران خودداری کنید، به ویژه اگر جای دورتری برای نشستن وجود دارد.

• مدت زمان رعایت این احتیاط ها بسته به میزان رادیواکتیویته است که به بدن شما وارد شده و در هر صورت اطلاعات لازم بسته به وضعیت خود را می توانید از پزشک دریافت کنید.

نظافت عمومی در منزل؟

• از آن جا که تمام ترشحات بدن حاوی مقادیر اندکی ید رادیواکتیو هستند، رعایت احتیاط های زیر لازم است: مایعات بنوشید؛ مرتب استحمام کنید و در توالت پس از اتمام دشتشویی بیشتر آب بریزید.

سرطان تیرویئد

کانسرهای تیروئید (سرطان تیروئید) شایعترین بدخیمی سیستم غدد درون ریز میباشد.این بیماری اغلب بصورت توده گردن بدون علامت ظاهر می شود و اکثر بیماران شکایتی ندارند و بطور اتفاقی توسط بیمار یا بستگان و دوستان وی پیدا می شود و یا در معاینات پزشکی روتین توسط پزشک تشخیص داده می شود.ممکن است این توده ها همراه با درد، گرفتگی صدا،احساس فشار در گردن و یا ورم توده های لنفاوی گردن نیز باشند.انواع مختلف کانسرهای تیروئید عبارتند از کانسر پاپیلری،کانسر فولیکولر،کانسر مدولاری و کانسر آنا پلاستیک.

تشخیص این بیماری با استفاده از نمونه برداری تیروئید با سوزن باریک انجام مشود(FNA). گاهی از آزمایشات تیروئید، سونوگرافی و اسکن تیروئید نیز برای تشخیص کمک گرفته می شود.استفاده روتین از CTاسکن در تشخیص اولیه کانسر تیروئید توصیه نمی شود.

در نمونه برداری تیروئید از یک سرنگ معمولی جهت نمونه برداری و کشیدن محتویات توده استفاده می شود و نمونه بدست آمده به بخش آسیب شناسی ارسال میشود تا از نظر وجود سلول بدخیم مورد بررسی متخصص آسیب شناسی قرار گیرد.

درمان کانسر تیروئید:

درمان کانسر تیروئید، جراحی و ید درمانی است. کانسر تیروئید در صورت درمان صحیح اغلب بخوبی کنترل می شود و این درمان مانع از کاهش عمر بیمار می شود.بیشتر از 95% این بیماران در صورت درمان سالها بعد نیز زنده هستند و مشکل عمده ای نخواهند داشت.

جراحی:

درمان کانسر تیروئید با جراحی تیروئید و برداشتن تمام تیروئید شروع می شود.درصورتیکه نمونه برداری اولیه نتیجه قطعی نداشته باشد جراحی در دو مرحله انجام می شود. در مرحله اول توده تیروئیدی حذف می شود و پس از بررسی آسیب شناسی توده فوق، در صورت اطمینان از بدخیم بودن ، بقیه تیروئید نیز جراحی می شود.مهارت و دقت در جراحی تیروئید نقش بسیار مهمی در بهبودی بیمار دارد و جراحی ناقص عموما با عود مکرر بیماری همراه است.در صورتیکه جراحی دو مرحله ای باشد توصیه می شود حتما توسط جراح با تجربه در زمینه تیروئید انجام شود تا از جراحی های بیشتر جلوگیری شود.

ید درمانی:

پس از تکمیل جراحی تیروئید ، بیمار لازم است به بخش پزشکی هسته ای ارجاع شود تا بقایای میکروسکوبی کانسر تیروئید توسط درمان با ید رادیواکتیو از بین برود.این روش مقداری ید رادیو اکتیو به صورت مایع به بیمار خورانده می شود.ید رادیواکتیو در سلولهای تیروئید و کانسر تیروئید تجمع پیدا میکند و با تشعشع به آنها باعث از بین رفتن این سلولها می شود.

این درمان باعث می شود تا عود بیماری به طور قابل توجهی کاهش یابد و در برخی از بیماران از کاهش طول عمر بیمار جلوگیری میکند. از آنجائیکه تشعشع ماده رادیواکتیو باید محدود شود ، معمولا این بیماران پس از تجویز ید رادیو اکتیو بستری می شوند که معمولا به مدت 2 الی 3 روز طول می کشد تا میزانتشعشع بیمار به حداقل برسد و سپس مرخص شوند.

اتاق این بیماران توسط دوربین مداربسته کنترل میشود ودر صورت نیاز می تواند از طریق دوربین مداربسته با بستگان خود ملاقات نمایند.

یک هفته پس از ترخیص از بیمارستان، بیماران تحت اسکن تمام بدن قرار میگیرند تا محلهای درگیری بدن، توسط کانسر تیروئید مشخص شود و شدت و وسعت درمانهای بعدی معین گردد.

پیگیری:

بیماران پس از انجام جراحی و ید درمانی تحت پیگیری و درمان با هورمون تیروئید قرار می گیرند و در صورت نیاز ید درمانی ممکن است تکرار شود.تعداد اندکی از این بیماران ممکن است در طول پیگیری نیاز به رادیوتراپی خارجی نیز داشته باشند و یا به علت عود بیماری تحت جراحی مجدد واقع شوند.برخی از سرطانهای تیروئید مانند مانسر مدولاری و کانسر آنا پلاستیک که کمتر از 10% سرطانهای تیروئید را تشکیل می دهند عمدتا با جراحی و رادیوتراپی درمان می شوند.